In de Bronstijd werd de pest niet verspreid door vlooien en veroorzaakte het geen builen. Wetenschappers bestudeerden het genoom van 101 volwassenen die in de Bronstijd leefden. Ze troffen de pestbacterie Yersinia pestis aan in het DNA van zeven van deze volwassenen. Een volwassene die 5783 jaar geleden leefde, is de eigenaar van het oudste DNA waarin de pestbacterie aangetroffen werd. De conclusie is dat de pestbacterie bij mensen al aan het begin van de Bronstijd voorkwam.

Vergelijking

De onderzoekers vergeleken het DNA van de pestbacterie uit de Bronstijd met het DNA van de hedendaagse pestbacterie. De vergelijking bracht belangrijke verschillen aan het licht. De pestbacterie uit de Bronstijd mist in zes van de zeven gevallen twee belangrijke genetische componenten, namelijk het gen ymt en een mutatie in het gen pla. In de maag van vlooien, de beestjes die de hedendaagse pestbacterie verspreiden, beschermt het ymt-gen de bacterie tegen giftige stoffen.

Verspreiding van de pest

De bacterie rekent af met giftige stoffen in de maag van de vlooien waardoor de bacterie zich vermenigvuldigt. Daardoor raakt het spijsverteringskanaal van de vlo verstopt en hongert deze uit. Door het hongergevoel bijt de vlo zich vast in alles wat hij tegenkomt. Zo verspreidt de pestbacterie zich in razend tempo. Door de mutatie in het pla-gen verspreidt de bacterie zich over meerdere weefsels. Een longinfectie veroorzaakt door de longpest leidt daarom ook tot een infectie van bijvoorbeeld de lymfeklieren. Daardoor ontstaan de kenmerkende builen.

Hoestbuien

De onderzoekers stellen op basis van de verschillen dat de pest in de Bronstijd geen builenpest was en dat vlooien de pest niet verspreidden. Ze denken dat het in plaats daarvan om de longpest gaat. Deze vorm van de pest leidt tot enorme hoestbuien en tast het ademhalingssysteem aan. De pest verspreidde zich via de lucht rondom geïnfecteerde patiënten. Deze zat vol met de pestbacterie. De builenpest ontstond waarschijnlijk pas aan het eind van het tweede of begin van het eerste millennium voor Christus.

Populatiekrimp

Dat de pest aan het begin van de Bronstijd al mensenlevens eiste, geeft de onderzoekers een beter beeld van de evolutie van de pestbacterie en van de Bronstijd zelf. Aan het einde van de vierde en begin van het derde millennium voor Christus vond er een grote populatiekrimp plaats. Misschien was de pest hiervoor verantwoordelijk. In de Bronstijd was de productie van metalen wapens groot, omdat deze waarschijnlijk gebruikt werden tijdens oorlogen. Oorlogen zorgden ervoor dat grote groepen mensen onderweg waren. Als die longpest met zich meebrachten, had dat catastrofale gevolgen voor kleine groepen mensen die ze onderweg tegenkwamen.

Bron: www.scientias.nl