Mogen wij je helpen?

Waar woon je?
Opnieuw

De terugkeer van de bedwants

De terugkeer van de bedwants

Bedwantsen voeden zich met bloed en zijn ectoparasieten. De Cimex lectularius, de gewone bedwants, voedt zich met mensenbloed. Het artikel hieronder beschrijft onder andere het leven van de bedwants, de behandeling van de klachten en de opsporing en bestrijding van de plaaggeest.

Algemene toename

Besmettingen met bedwantsen zijn in de hele wereld een groter wordend probleem. Dit is niet alleen in hotels, maar ook bij gezondheidszorginstellingen en zelfs bij mensen thuis het geval. In Amerika stijgt het aantal meldingen van overlast door bedwantsen snel. Gegevens uit New York geven een toename in het aantal klachten goed weer, van 537 in 2004 tot 10.985 in 2009. Ook vanuit Europa komen er gegevens binnen over een toename. De verspreiding gebeurt door het toenemend internationaal reisverkeer. De toename van plagen is de wijten aan de steeds groter wordende resistentie van de bedwants tegen de gebruikte bestrijdingsmiddelen.

Bedwantsinfestaties

De ectoparasiet bedwants (voorheen: wandluis of weegluis) is al duizenden jaren bekend onder mensen. Door verbeterde woonomstandigheden na de Tweede Wereldoorlog is de bedwants zeldzaam geworden in gematigde gebieden. Het aantal bedwantsinfestaties is sinds 1995 echter weer aan het toenemen wereldwijd. Infestatie betekent in dit verband dat de parasiet zich niet in of op de mens vermenigvuldigt, zoals bij een infectie wel het geval is. In Nederland leeft alleen de gewone bedwants (Cimex lectularius), in de tropen komt de Cimex hemipterus voor. ‘Cimex’ is Latijns voor insect en ‘lectularius’ staat voor bed. De Fransen noemen bedwantsen ‘punaises’.

Uiterlijk van de bedwants

De volwassen bedwants is gemiddeld vijf millimeter lang, is roodbruin en ovaalvormig, heeft drie paar poten en als ze niet gevoed is, is ze plat. Ze lijken op appelpitjes of linzen. Zoals altijd het geval is bij parasieten zijn de vrouwtjes groter en ronder dan de mannetjes. Bedwantsen zijn lichtschuw en ze houden van warmte. Ze hebben een steekvormig monddeel, de steeksnuit of stiletto, om bloed mee op te zuigen. Volwassen bedwantsen hebben rudimentaire vleugels in de vorm van leerachtige vulsels bij hun voorpoten. Ze vliegen of springen niet, maar lopen wel heel hard.

Bloeddorstig

De larven (nymfen) van bedwantsen zijn ongeveer één millimeter lang en ze zijn vuilwit van kleur. Als ze ouder worden, kleuren ze steeds donkerder. De larven leven, net zoals volwassen bedwantsen, van het bloed van warmbloedige gastheren. Het liefst gaan ze voor mensenbloed, net zoals de triatominebedwantsen die in de tropen voorkomt. Deze soort verspreidt de parasiet Trypanosoma cruzi en deze veroorzaakt de ziekte van Chagas (de slaapziekte). De CO2 in de uitgeademde lucht van mensen, lichaamswarmte en bepaalde geurstoffen hebben grote aantrekkingskracht op bedwantsen. Ze bezoeken hun gastheren alleen ’s nachts voor het nemen van een soms behoorlijk grote bloedmaaltijd.

De levenscyclus van nymfen

Een bevrucht bedwants-vrouwtje legt achttien weken lang elke dag vijf tot acht eieren. De eieren komen na vier tot twaalf dagen uit, afhankelijk van de temperatuur en de luchtvochtigheid op de broedplaats. In totaal zijn er vijf nymfestadia en de nymf moet altijd een bloedmaaltijd hebben gehad om in een volgend stadium te komen. Over één bloedmaaltijd doen ze ongeveer vijf tot tien minuten. Ze hebben meerdere bloedmaaltijden per week en per keer zuigen ze 1,3 tot 2 milliliter bloed op. Een nymf kan dus wel 30 tot 50 procent in lengte en 150 tot 200% in gewicht toenemen.

De levenscyclus van volwassenen

De levensduur van volwassen bedwantsen is zes tot twaalf maanden. Ze overleven een aantal maanden tot een jaar zonder eten. Als de omstandigheden optimaal zijn, is de bedwants zes tot acht weken geslachtsrijp, dit kan ook veel langer zijn. Bedwantsen planten zich voort door middel van ‘traumatische inseminatie’. Dit betekent dat het mannetje het vrouwtje in haar buikwand penetreert en zijn zaad op die manier in de vrije buikholte plant. Andere mannetjes en nymfen worden op dezelfde manier benaderd. Omdat nymfen dit meestal niet overleven, scheiden ze aldehyde-feromonen uit. Deze werken als anti-afrodisiacum wat de mannelijke bedwantsen verwart.

Opsporing van de bedwants

De stinkklieren van bedwantsen produceren een kenmerkende wasachtige, iets zoete geur. In naden en kieren in de buurt van bedden, onder matrassen, in laden, achter het behang en in en achter wandcontactdozen liggen mogelijk de uitwerpselen, eieren of eierschalen en de vervelde huid van bedwantsen. Het vinden van dit soort restanten wijst op de aanwezigheid van bedwantsen, maar het vinden van een daadwerkelijke bedwants is pas doorslaggevend. Goed zoeken is erg belangrijk, want overal waar een creditcard tussen past, past ook een bedwants. Honden die speciaal getraind zijn voor de geur worden bijvoorbeeld ingeschakeld door gespecialiseerde bedrijven.

Ziekteverwekkend?

Het is nog de vraag of bedwantsen in een gematigder klimaat ook ziekteverwekkers verspreiden. Wel is aangetoond dat bedwantsen soms drager zijn van het vancomycineresistente Enterococcus faecium (VRE), meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA), microfilaria, hiv en hepatitis B-virus. Vroeger werd gesuggereerd dat bedwantsen effectieve vectoren zijn van onder andere Yersinea pestis, gelekoortsvirus, Mycobacterium tuberculosis en M. leprae. Dit blijkt niet zo te zijn.

Onopgemerkt bijten

Doordat de bedwants een heel fijn bijtorgaan heeft, bijt hij onopgemerkt. Samen met het speeksel worden een anticoagulans en een vasodilaterende stof ingespoten. Er wordt ook gesteld dat er een verdovingsmiddel tussen zit, maar dat is nooit aangetoond. Andere mogelijke oorzaken voor wheals zijn scabiës, reacties op antibiotica, urticaria, spinnenbeten, muggenbeten, een voedselallergie, een Staphylococcus aureus-infectie en waterpokken. Beten van bedwantsen zijn overal op te lopen. De meest voorkomende oorzaak is een besmette slaapplaats. Maar ook in bioscopen, het openbaar vervoer en in instellingen van de gezondheidszorg loop je risico. Bedwantsen liften zelfs mee via je bagage.

Ontbijt, lunch, diner

Meestal ontstaat er na een beet van een parasiet een ontstekingsreactie of een allergische reactie op onderdelen uit het speeksel van deze parasiet. Het speeksel van bedwantsen bevatten verschillende eiwitcomponenten die grote allergische beetreacties over het hele lichaam veroorzaken. Ook op de plekken die bedekt zijn met bijvoorbeeld kleding. Vaak wordt er gezegd dat de beten in de ‘ontbijt-lunch-diner’- rangschikking voorkomen in zogenaamde drieën. Hier is echter nooit onderzoek naar gedaan. De beten zijn vaak wel in een lijn of in een groepje gerangschikt.

Allergische beetreactie

Na één tot negen dagen treedt de allergische reactie op. Dit varieert van kleine, vaag rode plekjes tot hevig jeukende ‘wheals’, de klassieke bedwants-striemen. Als er veel wheals bij elkaar zitten, is het mogelijk dat er een erythemateuze rash, urticaria of zelfs blaarvorming ontstaat. Bloedarmoede kan uiteindelijk het gevolg zijn als er geen maatregelen genomen worden. Het behandelen van beten van bedwantsen is niet zinvol. Als de wheals uitgebreid zijn en de jeuk heftig is, wordt er soms steroïdencrème of antihistaminicum voorgeschreven voor op de plekken. Een mogelijk bijkomende bacteriële infectie wordt bestreden met een antibioticum.

Onderzoek met ivermectine

In het Amerikaanse Norfolk loopt een onderzoek naar de effecten van orale behandeling met ivermectine, nadat mensen gebeten zijn door bedwantsen. De bedwants gaat binnen drie uur na een maaltijd van bloed met ivermectine dood. Ivermectine biedt dus niet direct bescherming tegen de beet van de bedwants, maar het maakt ze wel dood. In de toekomst valt er misschien iets te verwachten van lichamelijke bestrijdingsmiddelen, zoals silicaten waar feromonen aan toegevoegd zijn. Silicaten nemen vetten op in het cuticle (chitineskelet) van de bedwants waardoor het geen vocht meer vasthoudt en hij uiteindelijk sterft door uitdroging.

Voorkomen is beter dan genezen

Een zorgvuldige zoektocht naar de plagende bedwantsen is noodzakelijk, eventueel zelfs met geurhonden, om te voorkomen dat je gebeten wordt. Helaas heeft het geen nut om anti-insectenmiddelen zoals DEET te gebruiken of met het licht aan te slapen. Het is belangrijk om tweedehandsspullen op bedwantsen te controleren bij de aankoop. Om te voorkomen dat bedwantsen in je bagage komen, zet je koffers en tassen niet op de grond in de buurt van het bed, maar bijvoorbeeld op een rek met een afstand van muren en het bed. Ook in de betegelde badkamer of in het bad is een goede optie.

Professionele bestrijding

De bestrijding van bedwantsen moet professioneel worden aangepakt. Ga nooit zelf met Insect Growht Regulators of insecticiden bezig. De kans bestaat dan dat de bedwantsen resistent raken of dat je zelf bijwerkingen ondervindt. Kieren dichten met goede kit en beddengoed en kleding wassen of stomen op minimaal 60 graden zijn goede maatregelen. Als de plaag hevig is, is het verstandig matrassen, bedden en kleding te vernietigen. Manieren om ruimtes en meubels bedwants-vrij te maken zijn: blootstelling aan meer dan 60 graden of voor minimaal 48 uur aan -14 graden of minder. Schoonmaken met warm water is mogelijk, mits het water 50 graden of warmer is. In overleg met de bestrijders en afhankelijk van de situatie kijkt men welke methode de meeste kans van slagen heeft.

Bron: www.rivm.nl